Çenelerin birbirlerine göre, kafa kayidesine göre ve diğer yüz yapılarına göre konumu, klinik muayene sırasında ve röntgenler üzerinden incelenerek belirlenir. Çenelerin geride veya ileride olmaları; dik yöndeki açık kapanış ve derin kapanış anomalileri çene ortopedisinin alanlarındandır. Büyüme gelişimi devam eden bireylerde büyüme gelişim potansiyelinden yararlanılarak fizyolojik sınırlar dahilinde çenelerin gelişimleri apareylerle yönlendirilebilir. El- bilek röntgenleri hastanın büyüme gelişim yaşını öngörerek tedaviye başlama zamanı için bize yardımcı olmaktadır.

Üst çenesi geride ve/veya alt çenesi ileride olan hastalarımız için tedaviye erken başlamanın avantajları oldukça fazladır. Bu tür hastalarda 10 yaşından önce tedaviye başlamış olmayı tercih ederiz. Yüz maskesi veya çenelik bu tür anomalilerde kullanılan ağız dışı apareylerdendir. Duruma göre ağız içinde de genişletme apareyleri veya daha farklı apareyler kullanılabilir. Apareylerin etkileri fizyolojik limitler dahilindedir. Çene ortopedi tedavisinden sonra daimi dişlerin sürmesi beklenerek tel tedavisiyle veya şeffaf plak tedavisiyle dişler sıralanır. Büyüme gelişim bitene kadar anomalinin tekrarlamasını önlemek için ise retansiyon tedavisi yapılır. Hasta altı ayda bir tedavinin idamesi bakımından kontrol edilir.

Alt çene geriliği bulunan bireylerde ergenlik dönemindeki büyüme potansiyeli çok önemlidir. Boy artışının da hızla ilerlediği dönem tedavilerimiz için uygun zamandır. Amacımız temporomandibular eklemde kemik yapımıyla alt çeneyi fizyolojik sınırlar dahilinde öne doğru yönlendirmektir. ‘Aktivatör’ , ‘Twinblok’ bu tür bireylerde ağız içinde kullandığımız başlıca takıp çıkarılabilen apareylerdendir. ‘Forsus’, ‘Herbst’, ‘Power Scope’ teller üzerinden kullandığımız sabit fonksiyonel apareylerdir. Hastanın durumuna göre ağız dışı ‘Headgear’ apareyleri de tedaviye eklenebilmektedir. Fonksiyonel çene tedavisinden sonra dişler sabit tel tedavisi veya şeffaf plaklarla sıralanır. Büyüme gelişim bitene kadar anomalinin tekrarlamasını önlemek amacıyla retansiyon tedavisi yapılır ve hasta altı ayda bir tedavinin idamesi bakımından kontrol edilir.

Dik yönde kapanış problemi bulunan bireylerde ise anomalinin nedenine göre tedaviler uygulanır. Ağız içi ve ağız dışı apareylerle çeneler büyüme gelişim döneminde yönlendirilebilmektedir. ‘Açık kapanış monobloğu’, ‘vertikal çenelik’ ve ‘Headgear’ler kullandığımız apareylerdendir.

Uzm. Dt. Gizem Bayrak

Ortodonti Uzmanı